算額あれこれ

算額問題をコンピュータで解きます

算額(その1764)

『容術新題』(鈴木円著)其二

深川英俊,ダン・ペドー:日本の幾何—何題解けますか,森北出版株式会社,1991.
キーワード:円2個,半円,四分円,正方形
#Julia #SymPy #算額 #和算 #数学


一辺の長さが \(a\) の正方形内に,直線,円,円弧などを設けるとき,小円の半径は,100 個の問題について全く同じ答 \(a/16\) になることを示せ。


其二:正方形の中に,四分円1個,正方形をはみ出す半円 2 個を設け,小円 2 個を容れる。
注1:半円がどのようなものか,はみ出す部分も描く。
注2:上の小円は,半円と四分円に外接している。

正方形の一辺の長さを \(a\)
半円の半径と中心座標を \(r_0,\ (r_0,\ 0),\ (a - r_0,\ a)\)
四分円の半径と中心座標を \(a,\ (a,\ a)\)
小円の半径と中心座標を \(r,\ (r,\ y),\ (r,\ y - 2r)\)
とおき,以下の連立方程式を解く。

include("julia-source.txt");  # julia-source.txt ソース

using SymPy
@syms r0::positive, r::positive, y::positive, a::positive
eq1 = (a - r0 - r)^2 + (a - y)^2 - (r0 + r)^2
eq2 = (a - r)^2 + (a - y)^2 - (a + r)^2
eq3 = (r0 - r)^2 + (y - 2r)^2 - (r0 + r)^2
res = solve([eq1, eq2, eq3], (r, r0, y))[1]  # 1 of 3

    (a/16, 9*a/16, a/2)

小円の半径は \(a/16\) である。

描画関数プログラムのソースを見る

function draw(a, more=false)
    pyplot(size=(500, 500), grid=false, aspectratio=1, label="", fontfamily="IPAMincho",
        fg_color_border=:gray50, fg_color_text=:gray50, fg_color_axis=:gray50)
    (r, r0, y) = (a/16, 9*a/16, a/2)
    plot([0, a, a, 0, 0], [0, 0, a, a, 0], color=:green, lw=0.5)
    circle(r0, 0, r0, :brown, beginangle=0, endangle=180)
    circle(a - r0, a, r0, :brown, beginangle=180, endangle=360)
    circle(a, a, a, :blue, beginangle=180, endangle=270)
    circle(r, y, r)
    circle(r, y - 2r, r)
    if more
        delta = (fontheight = (ylims()[2]- ylims()[1]) / 500 * 10 * 2) /3  # size[2] * fontsize * 2
        hline!([0], color=:gray80, lw=0.5)
        vline!([0], color=:gray80, lw=0.5)
        point(r0, 0, " 半円:r0,(r0,0)", :brown, :left, :vcenter)
        point(a - r0, a, " 半円:r0,(a-r0,a)", :brown, :left, :vcenter)
        point(r, y, "(r,y)", :red, :center, delta=-delta)
        point(r, y - 2r, "(r,y-2r)", :red, :left, delta=-delta, deltax=-2delta)
        point(a, a, "(a,a)", :green, :right, :bottom, delta=delta)
    end
end;

draw(16, true)


以下のアイコンをクリックして応援してください